NEXT 7/2008 - Dziel i rządź

Dysk twardy to niezbędny element każdego komputera. Większość użytkowników nie wykorzystuje jednak możliwości zarządzania nim, jakie dają nowoczesne systemy operacyjne. Podział na partycje czy mirroring danych to tylko część możliwości.

Typy woluminów

Standardowo skonfigurowany system Windows XP Professional (a także Windows Vista Enterprise oraz Ultimate) udostępnia następujące typy woluminów dynamicznych: prosty, łączony, rozłożony oraz dublowany. Wolumin prosty od strony użytkowej odpowiada zwykłej partycji podstawowej, natomiast łączony umożliwia zgrupowanie wolnej przestrzeni kilku dysków twardych w jeden ciągły wolumin. Wolumin rozłożony odpowiada znanemu z macierzy RAID strippingowi (RAID 0). Dane dzielone są na bloki i zapisywane na dwóch fizycznych dyskach. Jeżeli woluminowi rozłożonemu przydzielono całą przestrzeń dwóch dysków, np. o pojemności 200 GB każdy, to jego pojemność wynosi 400 GB. Woluminu rozłożonego nie można rozszerzać ani dublować.

Wolumin dublowany to klasyczny mirror, który sprzętowo realizowany jest przez niektóre płyty główne. Takie rozwiązanie zapewnia bezpieczeństwo danych na dysku – w razie awarii jednego z dysków identyczne dane są przechowywane na drugim dysku. W sytuacji gdyby niezbędne okazało się dodatkowe miejsce, istnieje możliwość przerwania zapisu dublowanego. Wystarczy za pomocą znanej już konsoli wywołać menu kontekstowe istniejącego woluminu dublowanego i wybrać z niego polecenie Podziel wolumin dublowany – nie spowoduje to utraty żadnych danych. Jest co prawda jeszcze jeden typ woluminów dynamicznych – woluminy rozłożone z parzystością (co odpowiada RAID 5), ale jest to rozwiązanie dostępne tylko w edycjach serwerowych (Windows 2000/2003/2008 Server).

Schemat partycjonowania dysku

Jeżeli chcesz korzystać na komputerze z wielu systemów operacyjnych, najlepszym rozwiązaniem będzie utworzenie na dysku twardym partycji podstawowych, po jednej dla każdego systemu operacyjnego. Dzięki temu jest szansa, że systemy będą się uruchamiać poprawnie. W takim przypadku należy pamiętać o ograniczeniach – partycje podstawowe mogą być najwyżej cztery. Jeżeli chcesz zainstalować jakiś stary system operacyjny (np. wczesne odmiany Linuksa, Solarisa etc.), najbezpieczniej jest go zainstalować w początkowych obszarach dysku twardego. Przykładowo pierwsze wersje Windows NT nie uruchamiały się, jeżeli system znajdował się na dysku poza granicą 8,4 GB. Należało po prostu zainstalować cały system w pierwszych 8 GB dysku. Uwaga ta dotyczy w zasadzie tylko systemów pochodzących jeszcze z ubiegłego wieku.

Konwersja na dysk dynamiczny

Chcąc przekształcić dysk podstawowy na dysk dynamiczny, musisz mieć Windows XP Pro lub Vistę w wersji Enterprise lub Ultimate. Samej konwersji dokonasz za pomocą konsoli MMC (Microsoft Management Console) Zarządzanie dyskami (wywołujesz ją poleceniem diskmgmt.msc). Operacja konwersji dysku podstawowego na dynamiczny jest prosta i bezpieczna dla zgromadzonych danych. Sprowadza się do wywołania menu kontekstowego danego dysku i wyboru pozycji Konwertuj na dysk dynamiczny. Uwaga! O ile konwersja na dysk dynamiczny nie powoduje utraty danych z dysku, to w przypadku operacji odwrotnej powoduje ich usunięcie. Zresztą w przypadku jakichkolwiek działań na dyskach twardych backup danych powinien być pierwszym wykonanym przez użytkownika działaniem.

Woluminy dynamiczne skonfigurowane w Windows XP będą widoczne pod kontrolą zainstalowanego na tym samym komputerze systemu Windows Vista, pod warunkiem że będzie to Vista Enterprise lub Vista Ultimate.

Zmiany rozmiaru partycji

Operacji tej możesz dokonać, posługując się wyłącznie funkcjami systemu operacyjnego. Jednak w przypadku Windows (do wersji XP/2003 włącznie) narzędzia systemowe nie pozwalają na zmianę rozmiaru partycji bez utraty danych.

Nieco inaczej wygląda sytuacja w Windows Vista. Posługując się konsolą Zarządzanie dyskami i wywołując menu kontekstowe wybranej partycji (zwanej tu woluminem), możesz wybrać pozycję Zmniejsz wolumin. Sugerowana domyślnie przez system wartość jest wartością maksymalną, jednak ze względów bezpieczeństwa lepiej zawsze stosować niższe wartości. Odrębnym narzędziem, niezależnym od platformy systemowej, ładowanym do komputera za pośrednictwem bootowalnej płyty CD jest program GParted. Obraz ISO płyty z tym programem znajdziesz na naszym krążku w dziale Narzędzia. GParted obsługuje wszystkie popularne systemy plików (różne odmiany FAT, NTFS czy EXT) i umożliwia – oprócz standardowych operacji – takie działania, jak m.in. właśnie zmiany rozmiaru partycji, ale także przesuwanie partycji, kopiowanie itp.

Backup MBR i tablicy partycji

Przeprowadzanie działań na partycjach zawsze wiąże się z ryzykiem utraty danych. Jest na to dość prosta rada – wystarczy przed podjęciem jakichkolwiek działań na dyskach wykonać backup, jeżeli nie wszystkich danych, to chociaż sektora MBR i tablicy partycji.

Prostym sposobem wykonania kopii zapasowej MBR jest posłużenie się programem WinHex 14.9. Program jest co prawda narzędziem płatnym, ale darmowa wersja próbna jest wystarczająca do wykonania kopii zapasowej sektora MBR. Po uruchomieniu programu najpierw otwórz dysk, wybierając z menu Tools pozycję Open Disk… i wskazując dysk zawierający MBR. Aby wykonać kopię MBR, z menu Edit należy wybrać Copy Sector i Into New File. Jeżeli nie dysponujesz kopią zapasową sektora MBR, a na dysku masz zainstalowany jedynie system Windows (którego jednak nie możesz uruchomić w wyniku błędnej zawartości MBR), można próbować odtworzyć MBR za pomocą wbudowanej (uruchamianej z płyty instalacyjnej Windows) konsoli odzyskiwania. Służy do tego celu polecenie fixmbr.

Ocena:    (aby ocenić, musisz się zalogować w serwisie)

 del.icio.us |  Wykop mnie |  Digg this story |  dodajdo.com

• Świat za oknami »
  raport: niszowe systemy operacyjne
• Dysk na wynos »
  test porównawczy przenośnych dysków twardych
• Świat wokół PDF »
  raport: tworzenie i edycja plików PDF
• Unix dla każdego »
  PC-BSD 1.4 (DA VINCI)
• Partycje wedle potrzeb »
  pełne wersje