NEXT 3/2009 - Nowy zarządca plików

Użytkownicy komputerów osobistych wraz z momentem instalacji systemu Windows Vista SP1 otrzymali do dyspozycji nowy system plików exFAT, znany również jako FAT64. Ma więcej możliwości, jest szybszy i wyjątkowo przyjazny dla nośników wymiennych.

Obsługa nośników exFAT w Windows XP

Aby używać systemu plików exFAT pod systemem Windows XP lub 2003, należy skorzystać z opublikowanej przez firmę Microsoft poprawki oznaczonej symbolem KB955704 (www.nextmag.pl/u/253). Obecnie trzeba pobrać ją ręcznie ze strony producenta, przy czym nie jest wymagana procedura sprawdzania autentyczności systemu. Do instalacji potrzebny jest Windows XP w wersji co najmniej SP2, a po jej zakończeniu otrzymamy pełny dostęp do funkcji systemu exFAT, zarówno w kwestii odczytu, jak i zapisu, z małym ograniczeniem podczas formatowania nośników w trybie graficznym. Polega ono na tym, że przed rozpoczęciem formatowania nie mamy możliwości określenia rozmiaru jednostki alokacji. Nośnik w tej sytuacji zostanie sformatowany z domyślną wielkością. Jeśli zależy nam na tym, aby wybrać inną wartość, należy skorzystać z konsoli systemu. W tym celu klikamy na Start i wybieramy opcję Uruchom. W nowo otwartym oknie wpisujemy komendę CMD i potwierdzamy klawiszem Enter. Teraz, aby sformatować dysk z dowolnie wybraną wielkością klastra, wpisujemy przykładową komendę format d: /FS:exfat /a:512. Litera d oznacza napęd lub partycję do sformatowania, a po literze a: wpisujemy żądaną wielkość jednostki alokacji. Niestety producent nie zaktualizował opisu komendy format pod kątem exFAT, więc po wpisaniu format /? nie dowiemy się, jakie wielkości klastra są dostępne dla tego systemu plików. W tym celu należy wcześniej się zorientować, jakie wartości możemy podać, pamiętając, że do pewnych wartości należy dodać jednostkę KB lub MB.

Instalując pierwszy Service Pack do systemu Vista, większość użytkowników liczyła głównie na poprawę szybkości pracy tego OS-a oraz wyeliminowanie błędów. Wprowadzenie nowego systemu plików w całym tym zamieszaniu umknęło naszej uwadze. Warto jednak przyjrzeć się bliżej tej technologii, gdyż według producenta, czyli firmy Microsoft, to właśnie exFAT (Extended File Allocation Table) stanie się systemem przyszłości dla wszelakich nośników danych.

Obecnie na pendrive’ach czy kartach pamięci króluje FAT32, a w przypadku tych mniej pojemnych – FAT16. Mimo swoich zalet, do jakich z pewnością należy kompatybilność z wszelakimi platformami systemowymi i sprzętowymi, mają również wady. Brak obsługi plików powyżej 4 GB oraz woluminów większych niż 32 GB to spora bariera w świetle zapowiadanych kart nowej generacji, np. Secure Digital Extended Capacity o pojemności dochodzącej do 2 TB.

Dodatkowo w niektórych zastosowaniach staremu FAT-owi brakuje możliwości nadawania plikom praw dostępu. Te wszystkie niedogodności znikają w momencie sformatowania naszego nośnika i oddania go pod kontrolę exFAT. Co ważne, konstrukcja nowego systemu jest bardzo zbliżona do FAT, więc jego implementacja w urządzeniach, takich jak np. aparaty cyfrowe, ogranicza się jedynie do aktualizacji oprogramowania firmware.

Więcej…

Nawet podczas jednej imprezy czy wyjazdu zdarza się, że fotografujemy bez opamiętania. Pojemne karty pamięci pozwalają nam zapomnieć o ograniczeniach i nie zastanawiamy się zbytnio, naciskając migawkę w każdym ciekawszym momencie. Jeśli stosujemy FAT16, szybko możemy się przekonać, że to nie pojemność karty, tylko ten system uniemożliwi nam dalszą zabawę. Kiedy w katalogu zdjęcia osiągną magiczną liczbę 999, nie uda nam się zrobić kolejnej fotografii, mimo że na karcie jest jeszcze miejsce. Jeszcze gorzej jest wtedy, gdy dane zapisujemy w folderze głównym, co często ma miejsce w przypadku odtwarzaczy MP3.

Tam limit jest o połowę mniejszy. Nowy exFAT całkowicie znosi te limity, więc ograniczeniem staje się jedynie fizyczna pojemność pamięci. Kolejną zaletą jest ogromne zwiększenie limitu wielkości pojedynczego pliku. Nawet sięgając myślami daleko w przyszłość, trudno sobie wyobrazić konieczność tworzenia plików o wielkości ponad 16 EB (eksabajtów). Na tyle bowiem pozwala architektura exFAT. Przy zastosowaniu systemu FAT32 nie mamy możliwości zapisania obrazu nawet jednowarstwowej płyty DVD, co zmusza do dzielenia pliku na części. Szczególnie uciążliwe jest to w przypadku tworzenia kopii zapasowych dużej ilości danych.

Szybciej…

Jak wiadomo, informacje na nośnikach nie są zapisywane w sposób ciągły, z możliwością wykorzystania całej wolnej przestrzeni. Pliki rozmieszczane są w blokach zwanych klastrami, których wielkość możemy określić w czasie formatowania. Jeśli zechcemy zapisać plik o rozmiarze 20 KB, a wielkość klastrów na dysku to 16 KB, stracimy sporo miejsca, gdyż do zachowania takiego zbioru potrzebne będą dwa klastry, czyli 32 KB. Niewykorzystana przestrzeń jest tracona, dlatego ważne jest, aby dopasować wielkość klastra do typu przechowywanych plików. Im większa liczba małych plików, tym bardziej optymalne będą małe bloki. Należy natomiast dodać, że nośnik z dużymi klastrami pracuje znacznie szybciej i wydajniej. Systemy takie jak FAT32 czy NTFS pozwalają określić maksymalną wielkość klastra na 64 KB, natomiast znacznie bardziej elastyczny exFAT pozwala nawet na 32-megabajtowe bloki.

Fragmentacja jest wadą wszystkich systemów plikowych. Jedne radzą sobie z nią lepiej, inne gorzej, lecz zawsze przyczynia się ona do zwiększania się czasu dostępu do danych. Microsoft w nowym systemie sięgnął po wykorzystaną już kiedyś w OS/2 technologię o nazwie Free Space Bitmap. Udoskonalił tę technikę, dzięki czemu pliki zapisywane są blisko siebie, a fragmentacja następuje znacznie wolniej. Jest to możliwe dzięki indeksowaniu nie tylko samych zbiorów, ale też wolnej przestrzeni. Podczas kopiowania przedkłada się to na wzrost prędkości nawet do 30 proc.

Lepiej…

Zarządzenie dostępem i nadawanie praw do zbiorów w niektórych zastosowaniach jest wręcz nieodzowne. Niestety, systemy FAT nie mają takiej możliwości. Pojawiła się ona dopiero w systemie NTFS. System exFAT również umożliwia zarządzanie uprawnieniami, jednak w przeciwieństwie do NTFS nie powoduje to utraty wydajności. Dodatkowo zwiększono znacznie bezpieczeństwo podczas zapisywania danych. Każdy z nas wie, czym grozi odłączenie pendrive’a, w czasie gdy kopiowane są do jego pamięci pliki. W nowym systemie Microsoft zastosował technologię o nazwie Transaction Safe FAT File System, która zapobiega utracie danych w przypadku przerwania operacji zapisu z powodu np. zaniku zasilania. Zapis danych w tabeli alokacji jest podwójnie buforowany. Najpierw przybiera on formę tymczasową, a gdy zapis zakończy się pomyślnie, jego status zmienia się na ostateczny. Dzięki temu w przypadku awarii lub błędu cała struktura FAT zostaje nietknięta.

Kompatybilność

Niestety, nowy produkt firmy Microsoft ma jedną poważną wadę. Jest dostępny tylko dla użytkowników systemów Vista SP1 oraz Windows CE 6. Sprawia to, że producenci sprzętu niezbyt szybko zaczną umieszczać go w swoich urządzeniach. Na szczęście, jak się okazuje, użytkownicy nadal najpopularniejszego systemu Windows XP mogą korzystać z zalet exFAT (patrz: ramka). Dotyczy to jedynie odczytu danych z nośników sformatowanych pod nowym systemem. Małym minusem jest dodatkowo brak możliwości korzystania z technologii ReadyBoost, co z pewnością zostanie niedługo wyeliminowane lub zastąpione przez nowe, podobne rozwiązanie. Należy jeszcze wspomnieć, że nowy system nie jest przeznaczony do zastosowań biznesowych, więc nie został wyposażony w mechanizmy szyfrowania i kompresji danych.

Ocena:    (aby ocenić, musisz się zalogować w serwisie)

 del.icio.us |  Wykop mnie |  Digg this story |  dodajdo.com

• Klonowanie Windows »
  przenoszenie Windows XP na nowy dysk
• Tajemnice systemów plików »
  test porównawczy systemów plików
• Więcej możliwości »
  dodatek do menedżera plików
• Władca plików »
  KRUSADER 1.80
• Szybszy niż kiedykolwiek »
  CZYTNIK PLIKÓW PDF ADOBE READER